ՏԵՄՊՈՒՍ

Home » ԼՐԱՀՈՍ » Բաթումի հայերի կրթական կարիքները

Բաթումի հայերի կրթական կարիքները

Բարձրագույն կրթության բարեփոխումների փորձագետների խումբ (HERE ARMENIA)

Օրացույց

June 2011
M T W T F S S
« May   Aug »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  

Մեզ կարող եք գտնել այստեղ

Դիմեք մեզ ցանկացած հարցերի առկայության դեպքում: Ձեր դիմումը մեր փորձագետները կքքնարկեն և անպայման կպատասխանեն:

Բաթում, Վրաստան – Սուրբ Փրկիչ հայ առաքելական եկեղեցի: Հունիսի 18, երեկոյան 16:30: 8 փոքրիկներ ուշադիր լսում են խաչից կախված գրատախտակին բառեր գրող, զուգահեռաբար ռուսերեն բացատրություններով դրանք հասանելի դարձնող ուսուցչին: Այդ ամենին մասնակցում են նաև ծնողները: Եկեղեցին մի քանի ժամով վերածվել է հայկական դասարանի: Փորձում եմ լուսանկարել, բայց տեսախցիկս չի ենթարկվում՝ կարծես հուզված թրթռում է: Կրկնում են ղ-խ-ի, դ-թ-ի, գ-ք-ի ուղղագրությունը: Դրան զուգահեռ սովորում են հայկական տեղանուններ և վերհիշում հանձնարարված բառերը՝ կատու, տուն, մկրատ և այլն: Ծնողները իբրև թե հուշարարություն են անում, փորձելով փրկել իրենց փոքրիկներին, սակայն իրենք էլ խանդավառված վերհիշում են անցած բառերը: Հայերեն սովորելու ցանկությունն ու ձգտումը մեծ է: Կրթական տեսանկյունից այս ամենին նայողի համար հուզականությունից զատ նաև պարզ են դառնում հայկական գաղթօջախների ահռելի կարիքները, որոնք միայն եկեղեցին հոգալ չի կարող: Այստեղ մեծ դերակատարություն կարող են ստանձնել համալսարանները: Ցկյանս կրթության տեսանկյունից այս ամենին նայելիս, նոր հեռարնկարներն են բացվում, իսկ մոտեցումներն էլ համապատասխանաբար փոխվում են:

Դասից հետո մոտենում եմ ուսուցչուհուն և խնդրում, որպեսզի խոսի առկա խնդիրների ու կարիքների մասին: Պարզվում է, որ մինչ օրս միայն Մայր Աթոռն ու ՀՀ Սփյուռքի նախարարությունն են ինչ-որ առումով աջակցել հայկական դասարաններին: Համայնքը հիմնականում ռուսալեզու է և ոչինչ չգիտի սեփական պատմության մասին: Հայկական դասարան հաճախող 50 երեխաներից միայն 3-ի տանն է հայերեն լեզուն գործածվում: Ուսուցիչը խոստովանում է, որ ուսուցիչները ռուսերեն ինքնուսույցի կարիք ունեն, որպեսզի կարողանան ավելի լավ հաղորդակցվել փոքրիկների հետ: Նշում է եռալեզու բառարանի անհրաժեշտության մասին, չէ որ ռուսերենն այս դեպքում հայալեզվու մտածողության շքամուտքն է և այն իսկապես պիտի հարուստ ու շքեղ լինի: Մտովի պատկերացնում եմ, որ Հայաստանի համալսարանները, մասնավորապես հայագիտության ու ռուսերենի ամբիոնները կարող են համատեղ ջանքերով (իհարկե համալսարանական ու պետական վարչակազմի աջակցությամբ) մշակել երկլեզու ձեռնարկներ (այս բիլինգվալ կրթությունն է, որի մասին խոսում ենք, բայց հաճախ դրա կիրառման համար ընտրում սխալ վայրեր ու մեթոդներ), որոնք նաև հաշվի կառնեն տվյալ համայնքի առանձնահատկությունները (տեղանք, համայնքի պամտություն, բարբառային տարբերություններ, ծիսական առանձնահատկություններ, անձնանուններ և այլն), աստիճանաբար ձևավորել եռալեզու էլեկտրոնային բառարան, որը Հայաստանից դուրս գտնվողներին թույլ կտա, թե տանը, թե դպրոցում կիրառել այն ու արագացնել լեզվի յուրացման ընթացքը:

Բարեբախտաբար այս դեպքում ուսուցչուհին մանկավարժի որակավորում ուներ՝ ավարտել էր մանկավարժական համալսարանը և կարող էր մատնանշել մի շարք մեթոդական խնդիրներ: Ուսուցչի համար գործող տարրական դասարանների ձեռնարկը ադապտացված չէր, դասավանդման մեթոդները հաշվի չէին առնում այն փաստը, որ մանկավարժը այս դեպքում երեխային հայերենի հետ ծանոթացնում է միջնորդավորման՝ ռուսերենի գործածության միջոցով և այն բազում նոր խնդիրներ էր առաջացնում: Հարկավոր էր հաշվի առնել լեզուների շարահյուսական ու ուղղագրական տարբերությունները և կարողանալ դրանց փոխապակցման ու տարբերությունների համեմատական համադրության վրա ամրացնել հայերենի իմացությունը: Այս ամենից պարզ դարձավ, որ օրինակ մեր համալսարանները ու մասնավորապես նորից հայագիտության, ռուսերենի ու մանկավարժության ամբիոնները համատեղ կարող էին կարճատև դասընթացներ մշակել, որոնք նպատակ կունենային վերապատրաստելու և աջակցելու օտար ափերում հայերենի ջահը վառ պահողներին: Կարելի է էլեկտրոնային ինտերակտիվ միջավայրում մշակել ու տեղադրել բոլոր ձեռնարկները, որոնք քննարկումների ու հրացադրումների արդյունքում շարունակական բարելավման ընթացքի մեջ կլինեն: Դրանից զատ, հնարավոր է ինքնուսույցներ մշակել ու տեղադրել նման էլեկտրոնային միջավայրերում, որին զուգահեռ պարբերաբար կարելի է կազմակերպել սփյուռքի մանկավարժների վերապատրաստման ամառային դպրոցներ:

Վերջապես, կարելի է ՀԱՀ-ի փորձի հիման վրա հայերենի ուսուցման ինտենսիվ դասընթացներ մշակել, որոնք ՀՀ համալսարանների հումանիտար բաժիններում ուսուցման ցանկություն ունեցող ու հայտ ներկայացրած օտարերկրացիների ու սփյուռքահայերի համար նախապայման կհանդիսանային բուհում ուսումնառությունը շարունակելու համար: Սա նաև մեկ այլ խնդիր կլուծեր՝ թույլ կտար համալսարաններին միջազգայնանալ առանց վտանգելու հայերենի գոյությունը: Ավելին, այն իսկապես կգործադրեր ՀՀ Անկախության Հռչակագրում ամրագրված ու բոլորիս հանձնառությունը դարձած հետևյալ ձևակերպումը. “Հայաստանի Հանրապետությունը ապահովում է հայերենի, որպես պետական լեզվի, գործառությունը հանրապետության կյանքի բոլոր ոլորտներում, ստեղծում կրթության, գիտության և մշակույթի սեփական համակարգ։

ՆՄ

%d bloggers like this: